რას მივუძვნიდი ამ პოსტს, თუ არა ჯეოლიმპს

ვაღიარებ, პროგრამისტს ვეძახდი ჩემს თავს, მაგრამ ამ სფეროში არსებულ შეჯიბრებების ამოცანებს ახლოსაც არ ვეკარებოდი. ბავშვობის იმედგაცრუების მერე ოლიმპიადის პრობლემებს სხვა ხილად მივიჩნევდი და არც მათგან მიღებულ ცოდნის არ არსებობას შევუწუხებივარ კარგა ხანს..

სიმართლე გითხრათ, ბავშვობის მერე დიდად არ შევცვლილვარ ამ საკითხში და ახლაც იგივე ეტაპებს გავდივარ ამოცანის ამოხსნისას - გაცნობა / ფიქრი / ფიქრი / უიმედობა /  ახალი შემართება - მე ყველაფერს მოვერევი / ფიქრი / ფიქრი / ევრიკა! / წერა, გაგზავნა და განაჩენის მოუთმენლად მოლოდინი..

სამ დღეს თუ გადაცდა ეს პროცესი, სასტიკად მძულს ის ამოცანა და ამოხსნა კი არა, გახსენებაც აღარ მინდა : ))

ჯეოლიმპში ის მომწონს, რომ საჩემო ამოცანებიც არის ჩემს ჭიასაც უხარია, როცა ნოლზე არ ვრჩები.

მეორეს მხრივ რაც არ უნდა მემართლებინა თავი, რომ ასეთი შეჯიბრებების ამოცანები საერთოდ ცალკე მიმართულებაა და თუნდაც ვებ დეველოპმენტში მათ ასეთი სახით არასდროს გამოვიყენებ, უნდა ვაღიარო - ძალიან ნელა ვაზროვნებ მათ გარეშე. ვგრძნობ, როგორი მნიშვნელოვანია ვარჯიში.

ისე კი, სიმართლე რომ ვთქვა, არც ყოველდღიური ცხოვრებისეული პრობლემებისგან დგას შორს ოლიმპიადის ამოცანები. წინა კვირას რამდენჯერმე დამჭირდა მათი ფრაგმენტების გამოყენება, მიუხედავად იმისა რომ ჩემი მიმდინარე სამუშაო დიდ ალოგირთმულ შრომას არ საჭიროებს.

თავისთავად ეს შეჯიბრებები ერთგვარი სპორტია. კონკურენცია, ადრენალინი, ზოგისთვის რეპუტაცია და სახელი. დარწმუნებით შემიძლია ვთქვა, რომ თუ სწავლის გაგრძელება მენდომებოდა რომელიმე ცნობილ უნივერსიტეტში ან დამსაქმებელი კომპანია, პირველ რიგში ამ შეჯიბრებებში ჩავებმეოდი. ცხადია, რომ ერთ-ერთი რეალური გზის დასაწყისი იქნებოდა მსგავსი მიზნების მიღწევაში და ამას მხოლოდ ჩემი მეგობრების მაგალითზე არ ვამბობ. თავისთავად ჩანს კონკურენტუნარიანობის და თავის წარმოჩენის მშვენიერი, სწრაფი სასარგებლო მეთოდი რომ არის. მეორეს მხრივ, მხოლოდ მიზნისთვის ამის კეთება წამებაა და მეტი არაფერი  საყვარელი უნდა იყოს პროცესი და თუ პროგრამირებით არ იღებს პროგრამისტი სიამოვნებას, არ ვიცი, როგორ უძღვნის ის ამას ცხოვრების უდიდეს ნაწილს )

”ჯეოლიმპი” (ხშირად რომ ვახსენებ და აღარ ვამბობ რას ნიშნავს) პროგრამირების ოლიმპიადების სერიაა, რომელიც რამდენიმე ინტერნეტ-რაუნდის და ფინალური ჩემპიონატისგან შედგება. შეჯიბრები სტუდენტებისთვის და მოსწავლეებისთვის არის განკუთვნილი, თუმცა სხვა ნებისმიერ მსურველს შეუძლია კონკურსგარეშე მონაწილეობა. თითოეული რაუნდის შემდეგ საიტზე ქვეყნდება ამოცანების დეტალური გარჩევა და სხვადასხვა ალგორითმების განხილვა კონკრეტული ამოცანის გადასაჭრელად.

ამ წამოწყების სულისჩამდგმელები და ამოცანების ავტორები არიან მოსწავლეთა საერთაშორისო ოლიმპიადების და სტუდენტური მსოფლიო ჩემპიონატის მედალოსნები, ასევე საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონები დავით რაჭველიშვილი, ელდარ ბოგდანოვი, ანდრო ლუცენკო, გიორგი ლეკვეიშვილი და გიორგი საღინაძე.

(თვითონ ხომ კარგს არ დაწერენ თავის თავზე.. :D)

ჯეოლიმპთან დაკავშირებით უკვე ბევრმა მოვლენამ და სიახლემ ჩაიარა, რაზეც დაწვრილებითი ინფორმაციის ნახვა მის საიტზეა შესაძლებელი. მე კი მხოლოდ მიმდინარე დაგეგმილ ტურს შევეხები - მეოთხე რაუნდი.

ბოლო დროს ჩამოყალიბებული ტრადიციისამებრ ინტერნეტ-რაუნდის პარალელურად დასწრებული შეჯიბრიც ჩატარდება ერთ-ერთ სასწავლო დაწესებულებაში - ამ რაუნდში კონკრეტულად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის XI კორპუსში, სადაც ადგილობრივი გამარჯვებულიც გამოვლინდება

ჰოდა, რომ მეუბნებით ხოლმე ზოგიერთები ტრასაზე როდის დავდგეთო, მობრძანდით კვირას (19-ში) და ამ არენაზე შევეჯიბროთ. its more fun.  მე დიდი ამომხსნელი არ ვარ, მაგრამ მაინც სახალისოა.

”ჯეოლიმპი” თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში

მივადექი საიტის შეტყობინებების (notifications) ნაწილს და ბლოგი ძალიან რომ არ მივივიწყო, ნანახის მიმოხილვას აქ გავაკეთებ

შეტყობინებებში ვგულისხმობ მომხმარებელს რომ პატარა ღრუბელი გამოუჩნდება ხოლმე ”თქვენ მიიღეთ ახალი შეტყობინება”, ან ”თქვენს თემას აქვს ახალი გამოხმაურება”.. ან ჩატის ანალოგი ავიღოთ..  ეს არის შემთხვევა, როდესაც სერვერზე ხდება რაღაც მოვლენა და კლიენტს უნდა მიუვიდეს ამის შესახებ ინფორმაცია.

რადგან სერვერი ვერ იქნება ინიციატორი, აუცილებელია რომ პირველად მოთხოვნა კლიენტისგან გაიგზავნოს. პრობლემა კი იმაშია, რომ კლიენტმა წინასწარ არ იცის მოვლენა როდის მოხდება სერვერზე.

ამ ამოცანის გადასაჭრელად ძირითადად ორ გზას იყენებენ ხოლმე:

1. ყოველ 5 წამში (სიტყვაზე) ბრაუზერი ეკითხება სერვერს ჩემთვის რამე ახალი ხომ არ გაქვსო (უგზავნის მოთხოვნას XMLHttpRequest ობიექტის საშუალებით). სერვერიც თავის მხრივ პასუხს უბრუნებს და ასე გრძელდება დაუსრულებლად. ამას polling-ს ეძახიან.

2. ბრაუზერი მიმართავს სერვერს და ამის შემდეგ კავშირს არც ერთი მხარე არ ხურავს. HTTP ქონექშენი ღიაა. თუ სერვერზე რამე ახალი მოხდება, სტრიმის სახით გაუშვებს ინფორმაციას კლიენტთან ამ კავშირით. ეს push-ია.

ორივე მეთოდს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები აქვს და ამიტომ ერთი ხელის მოსმით ვერ იტყვი რომელია უკეთესი. განვიხილოთ.

polling-ს ზედვე ეტყობა როგორ ხარჯავს რესურს. ჯერ მარტო ამდენი ქონექშენის გახსნით და დახურვით სერვერს ტვირთავს, მით უმეტეს როცა მომხმარებლების რაოდენობა ძალიან დიდია. ბოლოს ვეღარ გაუძლებს იქით მხარეს სერვისი და მოკვდება

მიუხედავად იმისა, რომ push-ს ეს პრობლემა არ აქვს, აქ სხვა სახით გვაქვს სერვერზე დატვირთვა. მას ძალიან დიდი რაოდენობით გახსნილი ქონექშენის ხელში ჭერა უწევს.

გადატვირთვის თავიდან ასაცილებლად IE 6/7 -ში შეზღუდვაც კია დაუხურავ კავშირებზე. ამ ბრაუზერში კლიენტს არ შეუძლია ქონდეს ორზე მეტი ღია ქონექშენი სერვერთან. ანუ მაგალითად, თუ ორ ტაბში გვაქვს გახსნილი ერთი და იგივე საიტი, რომელიც ასეთ დაუხურავ კავშირს იყენებს და მესამე ტაბშიც გავხსნით, მესამე აღარ ჩაიტვირთება.

ამისთვის ჰეკები არსებობს რა თქმა უნდა. სხვა მნიშვნელოვან ბრაუზერებს ამის პრობლემა არ ქონიათ.

გასათვალისწინებელია გახსნილი ქონექშენის სტრიმის გამაჩერებლებიც - ეს შეიძლება იყოს პროქსი სერვერები, სხვადასხვა firewall-ები ან ვებ სერვერი.. მაგალითად აპაჩის mod_jk კონექტორი (ტომკეტისთვის) ხელს უშლის თურმე push-ის რეალიზაციას.

იმ ბრაუზერებისთვის, რომლებსაც ნამდვილი push-ის გაკეთებაზე ბევრი პრობლემა აქვთ, არის კიდევ ერთი მეთოდი - long polling. აქ push-იც გვაქვს და poll-იც. ბრაუზერი გზავნის მოთხოვნას სერვერთან და თუ მეორე მხარეს მისთვის ჯერ არაფერი არ არის, სერვერი არ პასუხობს და ქონექშენს ღიას ტოვებს, ხოლო როცა რამე გამოჩნდება, ნაკადად კი არ უშვებს არამედ მთელ პასუხს უგზავნის უკან და ხურავს კიდეც. შემდეგ კლიენტი ისევ თავიდან გზავნის მოთხოვნას და ასე შემდეგ.

ძალიან აღარ ჩავუღრმავდები, მით უმეტეს რომ პრაქტიკულად ამის გაკეთება გადავიფიქრე და polling ვიკმარე, რომელიც ცუდი გადაწყვეტილება არ არის, თუ რეაქციის პატარა დრო არ არის აუცილებელი ამოცანისთვის და რამდენიმე წუთში ერთხელ განახლებაც საკმარისია.

თუმცა რა თქმა უნდა ამოცანას გააჩნია. Push , რომლის პატერნს Comet-საც ეძახიან გამოიყენება GMail-ში, GMail-ის ჩატში, GDocs-ში, Meebo-სა და სხვა ჩატის თუ collaborate რედაქტირების საიტებში.

პ.ს. long polling-ის თავიდან ასაცილებლად და სულ ღია კავშირების ხარჯზე ინფორმაციის მიმოცვლისთვის HTML 5-ის სპეციფიკაციაში შემოაქვთ WebSocket კლასი, რომლითაც ასეთი პატერნის რეალიზაციაა შესაძლებელი. http://dev.w3.org/html5/websockets/

პ.პ.ს. იმედია, ჩემი სიტყვებით გადმოცემული პოსტი დიდად არ დაშორდა რეალურ შინაარს

რეკომენდირებული საყურებელი:

Interactive Websites with Comet and DWR  by Joe Walker

არა მარტო კოდის

ალბათ უმეტესი თქვენგანი უკვე იყენებს მას ან მის ალტერნატივას. ზოგიერთ IDE-ს ჩადგმული აქვს მისი შესაძლებლობები.

მე კი მხოლოდ დღეს ვნახე Nettuts+ საიტზე და უკვე შემიყვარდა. ლაპარაკია Texter პროგრამაზე.

მისი საშუალებით სიტყვებს ან სიმბოლოებს ვაბამთ სრულ სკრიპტებს, კოდის ფრაგმენტებს, თუნდაც წერილის შაბლონებს და წერის დროს უკვე ამ სიტყვებს ვიყენებთ shortcut-ის როლში იმ დიდი ტექსტის ჩასასმელად.

არა მარტო ტექსტს ვაბამთ. შესაძლებელია მაკროსების წერაც. მაგალითად, თუ წინადადების ბოლოს გაგვახსენდა, რომ წინადადება <p></p> პარაგრაფის ტეგებში უნდა ჩაგვესვა, Texter-ს შეუძლია ისევ რაღაც წინასწარ განსაზღვრული shortcut-ით ეს ტეგები ჩაუსვას, თუ ამ shortcuts განვსაზღვრავთ მაკროსით: {HOME}<p> {END}</p>

ძალიან ზოგადად ვლაპარკობ, იმიტომ რომ ვფიქრობ ვიდეოში ყველაფერს დაწვრილებით ხსნის ჩემი ერთ-ერთი საყვარელი რედაქტორი - ჯეფრი ვეი. ვიდეო ამ ბმულზეა.

Hotstring-ის დამატება Texter-ში

როგორც ჩანს LifeHacker-ის Texter-ის გარდა კიდევ არსებობს მისი მსგავსი პროგრამები, მაგრამ მე უკეთესი ვერ შევარჩიე. ამას კი ჯერჯერობით რაც ვუპოვე ერთადერთი ნაკლი უნიკოდია. არა მარტო ის, რომ უნიკოდი თვითონ პროგრამას არ ესმის, არამედ ხელსაც მიშლის, როცა სხვაგან ვწერ ქართულად და პროგრამის გათიშვა მიწევს.. მიუხედავად ამისა მაინც საშინლად მოსახერხებელია

ამ პოსტის ესკიზი მას მერე დევს დრაფტებში, რაც Xray-იმ (იმედია არ მიწყენს) ერთობლივი მუშაობის იდეა გამოთქვა. ერთობლივ მუშაობაში კოდის ერთდროულად წერას ვგულისხმობ. წარმოიდგინეთ, რომ გახსნილი გაქვთ NetBeans IDE და რამდენიმე ადამიანი ერთდროულად არედაქტირებთ ერთსა და იმავე ფაილებს.

პირველად რომ ვცადეთ, ფრიად აღფრთოვანებული დავრჩი. დროის პრობლემების გამო, იშვიათად გვიწევდა შეხვედრა, თორემ pair programming და მისი ჯანი. არადა უკანასკნელი ძალიან მომწონს მისი ნაყოფიერების გამო. კოდი უმეტესად შეცდომების გარეშე გამოდის ხოლმე.

NetBeans-ის Developer Collaboration პლაგინი კი ზუსტად ‘remote’ pair programming-ის საშუალებას იძლევა. თუ ასე შეიძლება დაერქვას.

რის შესაძლებლობას იძლევა?

მომხმარებლების ჯგუფის წევრებს შეუძლიათ უყურონ ერთსა და იმავე ფაილებს და ნებისმიერი მათგანის მიერ დარედაქტირების შედეგი real-time დროში დაინახონ. თან პროგრამა გიჩვენებთ, რომელი სტრიქონების ცვლილება მიმდინარეობს და რომელი მომხმარებლის მიერ.

პლაგინს მესენჯერიც აქვს ჩადგმული, რომელსაც სხვადასხვანაირად ფორმატირებული შეტყობინებების გაგზავნა/მიღება შეუძლია (ფორმატირებაში კოდის ფორმატირებას ვგულისხმობ. ანუ, იგივენაირად შეიძლება წერა, როგორც ჩვეულებრივ NetBeans IDE-ში - თავისი shortcut-ებით)

გარემოს ასაწყობად საჭიროა:

1. Collaboration სერვერის დაყენება და დაკონფიგურირება (ასეთი სერვერი რამდენიმე არსებობს, თუმცა NetBeans-ის Developer Collaboration მოდულები კარგად არის შემოწმებული OpenFire XMPP სერვერთან ერთად სამუშაოდ, ამიტომ მის საიტზე ამ სერვერის დაყენებას გვირჩევენ და ინსტრუქციაც დევს).

2. NetBeans IDE-ში საჭიროა Developer Collaboration პლაგინის დაინსტალირება.

3. მომხმარებლების დამატება OpenFire-ის ადმინისტრატორის პანელიდან და შემდეგ ამ მომხმარებლების შესვლა (log in) NetBeans IDE-დან.

არა, მე არა.

ერთ ქართულ ბლოგზე გადავაწყდი თამაშს, რომელიც ბავშვობას მახსენებს :)) პატარა გამოცანებს ვწერდით და ბაღში ვმალავდით ხოლმე.. ერთის პასუხი იყო შემდეგის ადგილსამყოფელი. ანუ, ცნობილი თამაშის - ენქაუნთერის ბავშვური ვარიანტი

ამ ბლოგზეც (”თითქმის EXCLUSIVE!”)  მსგავსი თამაშია საინტერესო კითხვები. თითოეულის პასუხი შემდეგი ტურის პაროლია.

მოკლედ, ისიამოვნეთ და ბლოგის ავტორს კი დიდი მადლობა, კარგად ვიმხიარულეთ :)))

ამ საკითხზე სემინარი მქონდა მოსამზადებელი და ბარემ პოსტსაც მივუძღვნი

რა არის ეს RAID (Redundant Array of Independent Disks) და რისთვის გამოიყენება? : )

როგორ შევინახოთ ინფორმაცია სისტემის აგების დროს დამოკიდებულია თვითონ ამოცანაზე. რა გვჭირდება: დიდი რაოდენობით ჩაწერა, წაკითხვა, სისწრაფე, საიმედოობა?

მაგალითად, არსებობს ამოცანები, სადაც კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს ინფორმაციის საიმედოდ შენახვას და მასზე წვდომის შესაძლებლობას დროის ნებისმიერ მომენტში. ანუ, დისკის დაზიანების დროს უნდა არსებობდეს მისი შემცვლელი იგივე ინფორმაციით და თანაც რაც შეიძლება სწრაფად.

არის ამოცანები, სადაც წარმადობა უფრო პრიორიტეტულია. მაგალითად, როდესაც სერვერიდან დიდი რაოდენობით ვიდეო ნაკადები მოდის.

თავდაპირველად RAID-ის ძირითადი იდეა იყო, რომ რამდენიმე მყარი დისკი გაეერთიანებინა დისკების მასივში და ამით გაეუმჯობესებინა წარმადობა, რომელიც ერთ დიდი ზომის დისკს ჰქონდა.

ახლა RAID-ის არქიტექტურული დიზაინებიდან ყველაზე გავრცელებულია 5 ვარიანტი:  RAID 0, RAID 1, RAID 5, RAID 6, RAID 10.

ისინი ძირითადად ორ მიზანს ემსახურებიან: მონაცემთა შენახვის საიმედოობის გაზრდას, შეტანა/გამოტანის (დისკზე ჩაწერა/წაკითხვის) წარმადობის გაზრდას.

განვიხილოთ თითოეული მათგანი:

RAID 0

ჩაწერის დროს მონაცემები იყოფა ფრაგმენტებად და ეს ფრაგმენტები სათითაოდ ნაწილდება მასივში შემავალ დისკებზე. წაკითხვის დროს კი ყველა დისკიდან ერთდროულად ხდება წაკითხვა.

რაც უფრო მეტი დისკია, უფრო მეტად იზრდება სისწრაფე. უხეშად რომ შევადარო, ეს იგივეა, წყლის არხიდან ერთის მაგივრად რამდენიმე მილი გამოვიყვანოთ. იგივე რაოდენობის წყალს უფრო მალე მივიღებთ.

არ ვკარგავთ ადგილს. მთლიანად ვიყენებთ დისკების მოცულობას ჩვენი ინფორმაციისთვის.

ასეთი სტრუქტურის სისუსტე დისკის დაზიანების დროს ჩანს. საკმარისია ერთ-ერთი მათგანის ამოვარდნა, რომ მთელი მასივი გადასაგდებია. წარმოიდგინეთ, წიგნში ყოველ სიტყვას მისი მესამედი რომ ჩამოვაჭრათ. წიგნი გამოუსადეგარი გახდება. თანაც მისი აღდგენა შეუძლებელია.

(more…)

ანუ როგორ არ გამოგვრჩეს ახალი პოსტები საყვარელი ბლოგებიდან

RSS ლოგო

”RSS ვებ წყაროების (feed) ფორმატების ოჯახის წარმომადგენელია და ხშირად განახლებადი ინფორმაციის (ბლოგის წერილები, ტვიტერის სტატუსები, ახალი ამბები) გამოსაქვეყნებლად გამოიყენება.” - ვიკიპედია

მაგალითისთვის ბლოგი ავიღოთ. არსებული სკრიპტების უმრავლესობას უკვე აქვს RSS დოკუმენტის დაგენერირების შესაძლებლობა. ეს არის განსაზღვრული ფორმატის ფაილი, რომელშიც ის ყველაფერი წერია, რაც ბლოგზე, მხოლოდ არა ადამიანის, არამედ პროგრამისთვის აღქმად ენაზე. პოსტების სათაურები, პოსტები, გამოქვეყნების თარიღები და ყველა დანარჩენი ინფორმაცია. ასეთი დოკუმენტის მაგალითია xml ფაილი http://samurai.ge/feed/ ბმულზე. მაგრამ რისთვის არის საჭირო ბლოგის ასე გადაწერა, როცა ისედაც მოხერხებულად ვკითხულობთ ადამიანურ ენაზე?

ასეთი feed-ების წასაკითხად სპეციალური აპლიკაციები/საიტები არსებობს. მაგალითად, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულია Google Reader.  ამ Reader-ის საშუალებით ’გამოვიწერთ’ ბლოგებს (ან თუნდაც სხვა ტიპის საიტებს, რომლებსაც RSS feed გააჩნიათ). გამოწერაში იგულისხმება, რომ თქვენს რიდერში თავს მოიყრის ყველა პოსტი, რაც ’გამოწერილ’ ბლოგებზე გამოქვეყნდება. ისინი თარიღის და საიტების მიხედვით ლაგდება. თანაც მიგითითებთ, რომელი სიახლე წაიკითხეთ უკვე და რომელი - არა.

კიდევ ერთი რამ, რაც ძალიან მომწონს, სიახლეების sharing-ის შესაძლებლობაა. ანუ, თუ ვთქვათ მეგობარმა ზე-საინტერესო პოსტი ნახა რომელიმე მის გამოწერილ ბლოგზე, შეუძლია ის სხვებს ’გაუზიაროს’  : ) სხვებში მისი google მეგობრები იგულისხმება, ანუ კონტაქტები. ამიტომ გემრიელი რაღაცეები შეიძლება ისეთი საიტებიდან მოგივიდეს, რომ არც გქონდეს ნანახი..

უარყოფითი მხარეც არის, რა თქმა უნდა

მკითხველში ყველაფერი ერთნაირია გარეგნულად. მხოლოდ ტექსტი და ფოტოები. ბლოგების დიზაინი კი არსად ჩანს მე კი ვთვლი, რომ დიზაინი (საერთოდ ბლოგის გარეგნული გარემო) ძალიან მოქმედებს პოსტის აღქმაზე. ამიტომ საყვარელ საიტებს მაინც ჩვეულებრივ პირდაპირ ვსტუმრობ და არა რიდერის გამოყენებით

პ.ს. Google Reader-ით სარგებლობისთვის google-ის ექაუნთია აუცილებელი. (თუ ჯერ არ გაქვთ, შეგიძლიათ დაარეგისტრიროთ ბმულზე : ) )

ლოლ  არ შემეძლო, ეს ვიდეო არ დამედო

ლოლ.. დღეს შემთხვევით შემომეკითხა. ეს არის ქრომში ინკოგნიტო ფანჯრით ვინც სარგებლობს, იმისთვის.. ბოლო წინადადება მომეწონა ყველაზე მეტად. 

Going incognito doesn’t affect the behavior of other people, servers, or software. Be wary of:

• Websites that collect or share information about you
• Internet service providers or employers that track the pages you visit
• Malicious software that tracks your keystrokes in exchange for free smileys
• Surveillance by secret agents
• People standing behind you

დიახ. არ მაქვს მეტი საქმე სიცხიანი ვწევარ სახლში და ჯავას ტესტებს ვაკეთებ..